6 October, 2022

Biegunka - przyczyny objawy, dieta przy biegunce. Co można jeść przy biegunce?

Biegunka może skutecznie uprzykrzyć życie każdemu. Nasz organizm może zmagać się z nią tygodniami, a nawet miesiącami prowadząc do odwodnienia, a nawet wyczerpania organizmu. Jakie są objawy biegunki?

autor artykułu

Hrabia

Mianem biegunki określa się doskonale każdemu znane zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego. Biegunka może skutecznie uprzykrzyć życie każdemu. Nasz organizm może zmagać się z nią tygodniami, a nawet miesiącami prowadząc do odwodnienia, a nawet wyczerpania organizmu. Jakie są objawy biegunki? Co powoduje biegunkę? Jak pozbyć się biegunki? Jak powinno wyglądać leczenie biegunki?

Jaka jest definicja biegunki?

Biegunka, potocznie nazywana rozwolnieniem to zaburzenie ze strony układu pokarmowego, którego głównym objawem jest częste oddawanie kału. Rozwolnienie zazwyczaj występuje, gdy jelita są podrażnione, co doprowadza do ich szybszego kurczenia a w konsekwencji przyśpieszonego przesuwania pokarmu. Zazwyczaj w takim przypadku pokarm nie jest odpowiednio strawiony, co w konsekwencji powoduje, że składniki pokarmowe nie ulegają wchłonięciu, a wraz z nimi woda i elektrolity.

W przypadku dorosłych o biegunce mowa, gdy kał o płynnej lub papkowatej konsystencji oddawany jest częściej niż 3 razy na dobę. Często biegunce towarzyszą dodatkowe objawy ze strony układu pokarmowego np. mdłości, wymioty oraz gorączka i osłabienie całego organizmu.

Rodzaje biegunki

Biegunka może mieć wpływ na jakość naszego życia. Dlatego ważne jest to, aby skutecznie umieć rozpoznać rodzaje biegunek. Ma to realny wpływ na skuteczne leczenie objawów oraz poznanie powodu jej występowania.

Biegunka ostra

Ostra biegunka to zazwyczaj silna biegunka, która pojawia się nagle. Jej występowanie powiązane jest w głównej mierze ze spożyciem produktów zawierających bakterie, pasożyty lub toksyny. Może wystąpić również na skutek zakażenia wirusowego.

Biegunka utrzymująca się

To uporczywa biegunka. Mowa o niej, w momencie, gdy dolegliwości utrzymują się nieco dłużej, niż w przypadku biegunki ostrej. Zazwyczaj potrzebne jest znalezienie przyczyny jej występowania, aby możliwe było leczenie jej objawów. Jej występowania powiązane jest z występowaniem nietolerancji pokarmowej.

Biegunka przewlekła

Biegunki przewlekłe zazwyczaj występują, gdy organizm walczy z jakąś chorobą, której biegunka jest jednym z objawów lub konsekwencją jej występowania. Mając do czynienia z biegunką przewlekłą, konieczna jest konsultacja z lekarzem, aby ten mógł znaleźć przyczynę występowania biegunki przewlekłej. Lekarz wtedy z łatwością dobierze odpowiednią metodę jej leczenia oraz leczenia powikłań, jeśli takowe wystąpiły.

Czas trwania biegunki

Ile trwa biegunka? Czas trwania biegunki uzależniony jest od tego, z jakim rodzajem biegunki mamy do czynienia i jakie jest podłoże jej występowania. Co do zasady uznaje się, że biegunka ostra trwa poniżej 7 dni, biegunka utrzymująca się – do 14 dni, a biegunka przewlekła powyżej 4 tygodni.

Jakie mogą być przyczyny ostrej biegunki?

Ostra biegunka to zazwyczaj gwałtowna reakcja organizmu na obecność w nim bakterii, wirusów czy grzybów. Może być również reakcją na zatrucie toksycznymi substancjami. Przyczyną występowania ostrej biegunki może być również stres. Jakie są najczęstsze przyczyny występowania ostrej biegunki?

Zakażenie jelitowe

Nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny osobistej to najczęstsza przyczyna występowania ostrej biegunki. Brak regularnego mycia rąk, spożywanie nieumytych owoców i warzyw powoduje, że do naszego organizmu dostają się chorobotwórcze bakterie, które namnażają się w jelicie cienkim. Dochodzi wtedy do występowania biegunki z tego względu, że organizm w ten sposób broni się przed dostaniem się do organizmu szkodliwych toksyn.

W tym przypadku możemy mówić o tym, że jest to biegunka wirusowa, za której występowanie odpowiedzialne są zazwyczaj rotawirusy, norowirusy i adenowirusy. Możemy ulec również zakażeniu bakteryjnemu. Jest to wtedy biegunka bakteryjna. Mowa o niej w przypadku zakażenia gronkowcem i salmonellą. Przyczyną występowania ostrej biegunki może być również zakażenie pasożytnicze.

Biegunka poantybiotykowa (biegunka występująca podczas lub po stosowaniu antybiotyku)

Jej występowanie związane jest z ogólnym osłabieniem kondycji układu pokarmowego. O wiele częściej mamy z nią do czynienia, gdy w trakcie choroby i antybiotykoterapii występowały inne objawy ze strony układu pokarmowego. Biegunka poantybiotykowa występuje również u osób, które często leczą się przy pomocy antybiotyków. Dlaczego? Antybiotyki uszkadzają mikroflorę jelitową. Jeśli antybiotykoterapia odbywa się w krótkim odstępie czasowym, organizm nie ma czasu na regeneracje.

Biegunka polekowa, pokarmowa („biegunka po jedzeniu”)

Z tym rodzajem biegunki możemy spotkać się w przypadku spożycia zbyt dużej ilości leków przeczyszczających, może być to także niepożądany objaw stosowania różnego rodzajów leków. Biegunki po jedzeniu mogą wystąpić również po spożyciu niektórych produktów spożywczych, np. mleka w szczególności u osób cierpiących na nietolerancje laktozy. Biegunka ta może wystąpić po spożyciu nadmiernej ilości fruktozy czy sorbitolu, często stosowanych jako słodziki. Możemy mieć z nią do czynienia również po spożyciu substancji trujących np. grzybów.

Co jeść przy biegunce?

W momencie występowania biegunki z diety należy wyeliminować produkty bogate w błonnik pokarmowy, zwłaszcza w trakcie trwania jej pierwszej fazy o najostrzejszym przebiegu. Z diety należy więc wyeliminować pełnoziarniste przetwory mączne, czyli pieczywo i makarony oraz pełnoziarniste kasze, płatki owsiane górskie, a także owoce i warzywa ze skórką, nasiona roślin strączkowych oraz orzechy.

W diecie powinno znaleźć się dużo produktów o niskiej zawartości błonnika, czyli biały ryż, pszenne przetwory mączne, pszenne pieczywo, wafle ryżowe, sucharki, płatki owsiane błyskawiczne lub kukurydziane. Z diety należy wykluczyć również produkty o dużej zawartości tłuszczu, aby dodatkowo nie obciążać przewodu pokarmowego. Nie jemy więc: tłustego mięsa i jego przetworów, masła w dużych ilościach, śmietany, majonezu itp.

Nie spożywamy ostrych przypraw, mleka, miodu, cukru oraz produktów wędzonych, mogą zaostrzać objawy. Spożywamy produkty gotowane lub przygotowywane na parze. Warto, aby w diecie znalazły się takie potrawy, jak: kleiki ryżowe, domowe kisiele na bazie mąki ziemniaczanej bez dodatku cukru, sucharki, gotowany ryż. Potrawy te charakteryzują się działaniem zapierającym.

Co pić przy biegunce?

Odpowiednie nawodnienie w trakcie trwania biegunki to podstawa walki z nią, a także sposób na uniknięcie odwodnienia, czyli powikłania, na które najbardziej jesteśmy narażeni w trakcie jej trwania.

Zmagając się z biegunką, nasz organizm traci bardzo dużą ilość wody w postaci płynnych stolców. Z tego względu zaleca się w trakcie jej trwania wypijać duże ilości płynów, najlepiej ok. 2 litrów dziennie. Najlepiej sprawdzi się tu woda oraz słaba gorzka herbata. Ewentualnie mogą to być ziołowe napary, jednak ich spożywanie należy skonsultować z lekarzem. Nie wszystkie zioła nadają się bowiem do walki z biegunką.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem wydaje się rumianek na biegunkę. Należy pamiętać również o tym, aby po każdym wypróżnieniu uzupełnić utracone przez organizm płyny. W tym celu najlepiej wypić szklankę wody.

Co pić przy biegunce – doustne płyny nawadniające

W przypadku bardzo ostrego przebiegu biegunki lub jeśli towarzyszą jej inne objawy ze strony układu pokarmowego np. wymioty, lekarz może zalecić spożywanie doustnych płynów nawadniających tzw. elektrolitów. W ich składzie istotną rolę odgrywa sód i potas, z których w trakcie trwania biegunki nasz organizm jest wypłukiwany. Należy jednak pamiętać, aby nie stosować ich bez porozumienia z lekarzem.

Chcąc powstrzymać narastanie objawów biegunki oraz zniknąć nieprzyjemnych konsekwencji jej występowania np. odwodnienia nie od razu należy udawać się do lekarza. Warto w pierwszej kolejności sięgnąć po domowe sposoby. W jaki więc sposób załagodzić objawy biegunki i zapobiec ewentualnym powikłaniom?

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na naszą dietę. W przypadku występowania biegunki należy unikać spożywania tłustych, ciężkostrawnych produktów. W momencie, gdy jej objawy są zaostrzone najlepiej w ogóle ograniczyć spożywanie produktów. Najlepiej skupić się na odpowiednim nawodnieniu organizmu. W tym, że pijemy wodę, ewentualnie słabą czarną herbatę lub napary ziołowe. Ziołowe herbatki pomogą również w złagodzeniu występowania skurczów i bólów brzucha towarzyszących biegunce.

Nie pijemy alkoholu, kawy, napoi gazowanych, czy soków owocowych. Wraz ze stopniowym ustępowaniem objawów powoli do diety wprowadzamy produkty stałe. Wskazane jest spożywanie kleików ryżowych, ugotowanych warzyw najlepiej marchewki lub ziemniaków oraz niektórych owoców. Banany na biegunkę sprawdzą się idealnie. Jagody na biegunkę to również doskonałe rozwiązanie. Warto, aby w diecie w trakcie trwania biegunki znalazło się siemię lniane. Siemię lniane na biegunkę to dobry krok w kierunku walki z rozwolnieniem. Wykazuje ono bowiem dobroczynne właściwości na nasz układ pokarmowy.

Warto więc spożywać kisiel na biegunki z siemienia lnianego, który w łatwy sposób przygotujesz w zaciszu własnego mieszkania. Warto ograniczyć spożywanie produktów bogatych w błonnik. Zwłaszcza w pierwszej fazie trwania biegunki. Błonnik wspomaga bowiem perystaltykę jelit, co może wpłynąć na zaostrzenie objawów.

Jakie probiotyki stosować w biegunce?

Mikroflora bakteryjna w jelicie bierze udział w wielu procesach zachodzących w organizmie. Podczas biegunki dochodzi do zaburzenia równowagi flory bakteryjnej jelit. Do tego rodzaju może dojść również w trakcie trwania antybiotykoterapii. Z tego względu ważne jest, aby zadbać o to, by w jelitach zawsze znajdowały się dobroczynne dla organizmu bakterie, których obecność w jelitach jest pożądana.

W tym celu warto zażywać probiotyki. Nie tylko w trakcie trwania biegunki, czy w trakcie leczenia antybiotykami. Warto sięgać po nie profilaktycznie, zwłaszcza jeśli mamy tendencje do powracających biegunek. Probiotyki to tak zwane „dobre bakterie”, czyli żywe kultury bakterii i drożdży, które odbudowują florę bakteryjną jelit. To, po jaki rodzaj probiotyków sięgnąć uzależnione jest od tego, z jakiego powodu doszło do wystąpienia biegunki. Zazwyczaj zaleca się spożywanie probiotyków, w których składzie znajdują się szczepy kwasu mlekowego oraz drożdże.

Probiotyki można stosować profilaktycznie, o czym zostało już wspomniane, ale również w trakcie i po ustąpieniu biegunki. Takie kompleksowa zażywanie probiotyków daje pewność, że kuracja nimi da odpowiednie efekty. Nasz organizm będzie wspierany w walce z biegunką a dodatkowo mikrobiota jelitowa zostanie prawidłowo odbudowana, co może uchronić nas przed wystąpieniem kolejnych dolegliwości.

Co jeść w czasie biegunki, jeśli mamy insulinooporność?

Dieta w trakcie trwania biegunki w momencie, gdy pacjent zmaga się z insulinoopornością to temat nieco kontrowersyjny. Taka dieta nie jest łatwa do pogodzenia. Produkty znajdujące się w diecie osób zmagających się z insulinoopornością nie zaleca się spożywać w trakcie trwania biegunki.

Warto mieć to na uwadze, jednak warto pamiętać również o tym, aby nasza dieta dostosowana była do stanu naszego zdrowia w danym momencie. W tym przypadku biegunka będzie schorzeniem, które należy zwalczyć jak najszybciej. W trakcie trwania biegunki u osób z insulinoopornością należy więc tak zmodyfikować dietę, aby była jak najmniej szkodliwa dla organizmu biorąc pod uwagę insulinooporność, jednocześnie będąc jak najbardziej skuteczną w zwalczaniu biegunki. Co zatem jeść? Jeśli chodzi o owoce najlepiej spożywać te jak najmniej dojrzałe.

Dodatkowo najlepiej spożywać je bez skórki. Świetnie sprawdzą się tu przetarte owoce jagodowe: maliny, truskawki, jagody, porzeczka. W przypadku warzyw należy spożywać je obrane ze skórki, ugotowane w wodzie lub na parze. Jeśli jemy ryż, najlepiej zwykły biały ryż zamienić na basmati. Z tego względu, że ma on nieco niższy indeks glikemiczny. Należy unikać spożywania takich produktów jak: sucharki, chrupkie pieczywo, biszkopty. Z tego względu, że produkty te charakteryzują się wysokim indeksem glikemicznym. W tym przypadku o wiele lepszym rozwiązaniem będzie zjedzenie owsianki lub jaglanki. Najlepiej z dodatkiem przetartych owoców jagodowych. Podstawą diety w takim przypadku powinny być produkty nieprzetworzone, chudy nabiał, chude mięso.

Przygotowując posiłki, nie należy zapominać o obecności w nich źródła zdrowych tłuszczów np. oliwy/oleju lnianego lub rzepakowego, a także białka. Zadbamy w ten sposób, aby indeks glikemiczny całego posiłku nie był wysoki. Rozsądnym rozwiązaniem wydaje się, aby w diecie znalazło się pieczywo mieszane i graham. Należy pamiętać, aby nie spożywać tłustych produktów. Ich obecność w diecie może zaostrzyć objawy.

W przypadku insulinooporności zaleca się spożywanie 4-5 posiłków. W momencie zmagania się z biegunką dobrym rozwiązaniem wydaje się spożywanie jeszcze większej ilości posiłków o mniejszej objętości. Nie należy zapomnieć również o odpowiednim nawodnieniu organizmu. Warto spożywać minimum 2 litry płynów dziennie. W przypadku osób zmagających się z insulinoopornością najlepiej, aby była to woda mineralna lub słaba czarna herbata. Należy w tym przypadku unikać spożywania soków owocowych lub warzywnych z tego względu, że ich spożycie może spowodować nagły wzrostu glukozy we krwi a tym samym większe wyrzuty insuliny do krwiobiegu.

Jakie badania wykonuje się w celu ustalenia przyczyny biegunki?

Jeśli chodzi o biegunkę, badania wykonuje się, jeśli mamy do czynienia z biegunką przewlekłą. W przypadku występowania biegunki ostrej nie ma potrzeby wykonywania badań z tego względu, że najczęściej ustępuje ona samoistnie. Ewentualne jej leczenie jest skuteczne bez przeprowadzenia badań. W przypadku biegunki przewlekłej w celu ustalenia przyczyny jej występowania badania są już konieczne.

W tym przypadku duże znaczenie odgrywa wywiad przeprowadzony z pacjentem przez lekarza. W wielu przypadkach już na tym etapie lekarz jest w stanie postawić trafną diagnozę. Najczęściej w tym przypadku mamy do czynienia z biegunką czynnościową, biegunką polekową lub alergią pokarmową. Jeśli jednak lekarz po przeprowadzonym wywiadzie nie jest w stanie ustalić podłoża występowania biegunki, należy przeprowadzić badanie stolca m.in. badanie mikrobiologiczne, mikologiczne i parazytologiczne. W niektórych przypadkach konieczne będzie wykonanie badania ogólnego stolca, w którym uwzględniana będzie dobowa utrata tłuszczu.

Nieprawidłowy wynik tego badania może oznaczać choroby trzustki lub zespoły złego wchłaniania. Badając przyczynę występowania biegunki, w bardziej skomplikowanych przypadkach lekarz może zlecić wykonanie m.in. kolonoskopii lub gastroskopii z oceną mikroskopową wycinków obszarów o zmienionym wyglądzie. W niektórych przypadkach lekarz może zlecić pobranie wycinku z obszaru, który pozornie wygląda na zdrowy. Zazwyczaj dzieje się to wtedy, gdy podejrzewa on, że pacjent mierzy się z celiakią lub z zapaleniem mikroskopowym.

Jak uchronić się przed biegunką? Profilaktyka.

W celu uniknięcia biegunki i wszystkich nieprzyjemnych objawów związanych z jej występowaniem zazwyczaj wystarczy przestrzegać kilku podstawowych zasad. Przede wszystkim, należy zachowywać wysoką higienę osobistą. Mycie rąk przed jedzeniem i przygotowywaniem posiłków to podstawa. Należy również pamiętać o myciu rak po każdorazowym skorzystaniu z toalety oraz od razu po powrocie do domu.

Szczególną uwagę należy zwrócić na dokładne mycie warzyw i owoców przed ich zjedzeniem, zwłaszcza jeśli mają być zjedzone na surowo. Należy zwrócić uwagę na to, aby spożywane przez nas produkty były świeże. Nie można dopuścić do spożywania produktów przeterminowanych. Nasze posiłki powinny być również przygotowywane w higienicznych warunkach. Ważna jest również higieną jedzenia. Posiłki jemy bez pośpiechu i stresu. Pożywienie dokładnie przeżuwamy. W sytuacji, gdy nasz organizm ma skłonności do występowania biegunek, warto skonsultować z lekarzem przyjmowanie profilaktycznie probiotyków.